wildewespen.nl De Nederlandse wespen
en hun relaties
Wildewespen.nl
Wildebijen.nl
Insectenplanten.nl

Vorige familie
Volgende familie
 familie:


subfamilie:
aantal geslachten:
aantal soorten:

subfamilie:
aantal geslachten:
aantal soorten:


subfamilie:
aantal geslachten:
aantal soorten:
 Spinnendoders
Pompilidae

Pepsinae
5
24

Pompilinae
9
39


Ceropalinae
1
2


Gewone zandspinnendoder
Arachnospila anceps



Tuinspinnendoder
Caliadurgus fasciatellus



Roodzwarte borstelspinnendoder
Anoplius viaticus
© foto's: Tim Faasen
Indeling en herkenning:

De superfamilie Pompilidae, de spinnendoders, is in Nederland met 15 geslachten en 65 soorten binnen de superfamilie van de Vespoidea goed vertegenwoordigd. De grovere indeling naar drie subfamilie's gebeurt op basis van uiterlijke verschillen maar ze zijn ook op basis van hun gedrag in te delen:
  • Ceropalinae
    Deze spinnendoders leggen stiekem hun ei in de (spin) prooi voordat die spin door de eigenaar in de broedcel komt.

  • Pepsinae
    Deze spinnendoders zoeken/knagen met hun kaken een nest in hout of bodem.

  • Pompilinae
    Spinnendoders die met hun tarskam op poot 1 een nest graven in de bodem.
Spinnendoders zijn aan hun gedrag in het veld goed te herkennen: ze rennen over de grond en wisselen dat af met stukjes te vliegen. Hun vaak donker gekleurde vleugels trillen. Hans Nieuwenhuijsen, de Nederlandse specialist van deze wespen, noemt ze, vanwege dat wat zenuwachtig aandoende gedrag ook wel 'Insecta neurotica'.

Jagers:
Spinnendoders jagen op spinnen maar er is niet een directe relatie tussen spinnensoort en spinnendodersoort. De spinnendoders jagen op de spinnen die binnen het biotoop voorkomen. Wel is er een specialisatie naar wielwebspinnen of bijvoorbeeld trechterspinnen. Ze jagen vooral op vrouwelijke spinnen vanwege hun grootte: meer voedsel voor de larve van de spinnendoder.
Ook bij de familie van de spinnendoders komen, net als bij de bijen, broedparasitaïre soorten voor. Zij jagen niet zelf op een spin, maar leggen een eitje in het nest, op de spin, van een andere spinnendoder. Sluipspinnendoders leggen een eitje bij de prooi als de eigenaar - ook een spinnendoder - even niet oplet.

Biotoop
Spinnendoders zijn op diverse plekken aan te treffen: op zanderige plekken in duin of bos, tussen gras of dode bladeren, op boomstammen of muren. Er zijn soorten (Tuinspinnendoder, Koolzwarte metselspinnendoder, Kleine muurspinnendoder) die ook in uw tuin of in het park te vinden zijn.


Meer informatie?

'Spinnendoders in Nederland'
door Hans Nieuwenhuijsen: NFM 22- 2005
(inclusief determinatietabel)


subfamilie: Pepsinae, Groefspinnendoders
Geslacht/Genus
Nederlandse naam
Soort/Species
Nederlandse naam
Auplopus Metselspinnendoders Auplopus carbonarius Koolzwarte metselspinnendoder
Caliadurgus Tuinspinnendoders Caliadurgus fasciatellus Tuinspinnendoder
Cryptocheilus Rouwranddoders Cryptocheilus fabricii Bonte rouwrandspinnendoder
    Cryptocheilus notatus Gewone rouwrandspinnendoder
Priocnemis Zaagpootspinnendoders Priocnemis agilis Rode zaagpootspinnendoder
    Priocnemis cordivalvata Gladde zaagpootspinnendoder
    Priocnemis coriacea Ruwe zaagpootspinnendoder
    Priocnemis coriacea Ruwe zaagpootspinnendoder
    Priocnemis enslini Enslin's zaagpootspinnendoder
    Priocnemis exaltata Boomzaagpootspinnendoder
    Priocnemis fennica Noordse zaagpootspinnendoder
    Priocnemis gracilis Slanke zaagpootspinnendoder
    Priocnemis hyalinata Getande zaagpootspinnendoder
    Priocnemis minuta Kleine zaagpootspinnendoder
    Priocnemis parvula Heidezaagpootspinnendoder
    Priocnemis perturbator Grote zaagpootspinnendoder
    Priocnemis propinqua Vleugelvlek zaagpootspinnendoder
    Priocnemis pusilla Zwartkraag zaagpootspinnendoder
    Priocnemis schioedtei Roodkraag zaagpootspinnendoder
    Priocnemis susterai Sustera's zaagpootspinnendoder
    Priocnemis vulgaris Doornloze zaagpootspinnendoder
Dipogon Baardspinnendoders Dipogon bifasciatus Kale baardspinnendoder
    Dipogon subintermedius Gewone baardspinnendoder
    Dipogon variegatus Zuidelijke baardspinnendoder

subfamilie: Pompilinae, Spinnendoders
Geslacht/Genus
Nederlandse naam
Soort/Species
Nederlandse naam
Agenioideus Muurspinnendoders Agenioideus apicalis Grote muurspinnendoder
    Agenioideus cinctellus Bonte muurspinnendoder
    Agenioideus sericeus Kleine muurspinnendoder
    Agenioideus usurarius Rode muurspinnendoder
Anoplius Borstelspinnendoders Anoplius alpinobalticus Noordse borstelspinnendoder
    Anoplius caviventris Riet-borstelspinnendoder
    Anoplius concinnus Riet-borstelspinnendoder
    Anoplius infuscatus Gewone borstelspinnendoder
    Anoplius nigerimus Zwarte borstelspinnendoder
    Anoplius viaticus Roodzwarte borstelspinnendoder
Aporus Schildkopspinnendoders Aporus unicolor Roodzwarte schildkopspinnendoder
Arachnospila Zandspinnendoders Arachnospila abnormis Glanzende zandspinnendoder
    Arachnospila alvarabnormis Amerikaanse zandspinnendoder
    Arachnospila anceps Gewone zandspinnendoder
    Arachnospila consobrina Kust zandspinnendoder
    Arachnospila fumipennis Drietand zandspinnendoder
    Arachnospila fuscomarginata Behaarde zandspinnendoder
    Arachnospila hedickei Gekorfde zandspinnendoder
    Arachnospila minutula Tweetand zandspinnendoder
    Arachnospila rufa Viertand zandspinnendoder
    Arachnospila silvana Boszandspinnendoder
    Arachnospila spissa Eentand zandspinnendoder
    Arachnospila trivialis Zilveren zandspinnendoder
    Arachnospila virgilabnormis Lefeber's zandspinnendoder
    Arachnospila wesmaeli Wesmael's zandspinnendoder
    Arachnospila westerlundi Westerlundi's zandspinnendoder
Eoferreola Platstuitspinnendoders Eoferreola rhombica Vuurspinspinnendoder
Episyron Roodpootspinnendoders Episyron albonotatum Witte roodpootspinnendoder
    Episyron rufipes Gewone roodpootspinnendoder
Evagetes Koekoekspinnendoders Evagetes crassicornis Gewone koekoekspinnendoder
    Evagetes dubius Tweecellige koekoekspinnendoder
    Evagetes gibbulus Drietand koekoekspinnendoder
    Evagetes littoralis Duin-koekoekspinnendoder
    Evagetes pectinipes Kam-koekoekspinnendoder
    Evagetes proximus Viertand-koekoekspinnendoder
    Evagetes sahlbergi Noordse koekoekspinnendoder
    Evagetes siculus Behaarde koekoekspinnendoder
Homonotus Boorspinnendoders Homonotus sanguinolentus Rode boorspinnendoder
Pompilus Grijze spinnendoders Pompilus Grijze spinnendoder

subfamilie: Ceropalinae, Sluipspinnendoders
Geslacht/Genus
Nederlandse naam
Soort/Species
Nederlandse naam
Ceropales Sluipspinnendoders Ceropales maculata Gele sluipspinnendoder
    Ceropales variegata Rode sluipspinnendoder

© Wildewespen, 2015-2023